|
Ustalık Belgesi Niçin Gereklidir?
3308 sayılı kanun-
Madde 30- (Değişik: 29/06/2001-4702 K/18 md.) Ustalık belgesine sahip
olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri
açabilir.
Bu Kanun kapsamına alınan il ve mesleklerde; belediyeler ve işyeri
açma izni vermeye yetkili diğer kurum ve kuruluşlar işyeri
açacaklardan, meslek odaları ise işyeri sahibi olarak üye kaydı
yaptıracaklardan, ustalık belgesi istemek zorundadır.
Bu işyerlerinde alanında meslekî eğitim almış olanlar istihdam edilir.
İstihdam edilenlerin almaları gereken eğitimin seviyesi, türü ile
halen çalışanların durumu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
İşyeri sahipleri veya o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri,
ustalık belgelerini işyerlerine asar.
Ustalık belgesi
sahibi olanlar bu haklarını on sekiz yaşını tamamlayana kadar
kullanamaz.
Teknik lise mezunları veya meslekî ve teknik eğitim okul ve
kurumlarının dört yıllık eğitim programlarından mezun olanlara,
ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan, mesleklerinde
bağımsız İşyeri Açma Belgesi verilir.
Ustalık belgesi
bulunmayanlar usta unvanı ile çalışamaz ve çalıştırılamazlar.
Meslekî ve Teknik Eğitim Yönetmeliği
Madde 293- Kanunun; 30 uncu maddesine aykırı olarak ustalık belgesi
olmadan açılan iş yerleri, durumun öğrenilmesinden itibaren il meslekî
eğitim kurulu ile ilgili makamların başvurusu üzerine mahallin mülkî
amirince yedi gün içinde kapatılır.
Ustalık Belgesi Nasıl Alınır?
Ustalık belgesi bu ad altında Türkiye'de Mesleki (Çıraklık) Eğitim
Merkezleri tarafından verilir.Belge almak isteyen kişiler bu
merkezlere başvuruda bulunurlar.Kanun ve yönetmeliklere göre kişi
doğrudan ustalık sınavına alınır veya ustalık belgesi verilir.
Kimler Ustalık Belgesi Alabilirler?
Bir meslekte ustalık belgesi verilebilmesi için kişinin çalıştığı
mesleğin o ilde 3308 sayılı kanunun uygulama kapsamında olması
gerekir.Kanun kapsamında olmayan meslek dallarında Kalfalık ve Ustalık
belgesi verme yetkisi ilgili meslek odalarındadır.Ancak meslek lisesi
mezunu olarak doğrudan ustalık belgesi almak için başvuruda bulunanlar
Türkiye'de herhangi bir ilde bu mesleğin kanun kapsamında olması
halinde ustalık belgesi alabilir veya ustalık sınavlarına
girebilirler.
Kalfalık belgesini aldıktan 3308 sayılı kanun'un 28/b maddesi
gereğince ustalık eğitimine katılanlar, ustalık eğitimi çalışma süresi
kadar çalıştıktan sonra ustalık sınavına katılırlar.
Kalfalık
yeterliğini kazanmış olup mesleklerinde en az beş yıl çalışmış olanlar
ustalık sınavlarına doğrudan katılabilirler.Bu sınavları başarı ile
tamamlayanlara ustalık belgesi verilir.kanun maddesi (28/c)
Kalfalık belgesi almış olup, kalfalık belgesini aldığı tarihten
itibaren mesleklerinde en az beş yıl çalışmış olanlar 3308 sayılı
kanun'un 28-c maddesi gereği ustalık sınavlarına doğrudan
katılabilirler. ( 06.01.1998 tarihinden önce kanun kapsamına alınan
meslek dalları için 06.01.1998 tarihinden bu güne kadar olan
bölümlerine ait çalışma sürelerinin ayrıca sosyal güvenlik
kuruluşundan belgelendirilmesi istenir. 06.01.1998 tarihinden sonra
kanun kapsamına alınan meslek dalları için kanun kapsamına alındıkları
tarihten bu güne kadar olan bölümlerinin sosyal güvenlik
kuruluşlarından belgelendirilmesi istenir.)
Mesleğin ilde kanun kapsamına alındığı tarihte kalfalık belgesine veya
kalfalık belgesine denk bir belgeye sahip olanlardan 22 yaşını
doldurmuş olanlar, başvuru süreleri içinde başvurmaları halinde
doğrudan ustalık sınavlarına alınırlar.
3308 sayılı kanun'un geçici 1. maddesine göre doğrudan kalfalık
sınavına katılarak belge almış olanlar;
a)Çıraklık eğitimi süresi 2 yıl olan mesleklerde çalışanlar 7 yıl,
b)Çıraklık eğitimi süresi 3 yıl olan mesleklerde çalışanlar 8 yıl,
c)Çıraklık eğitimi süresi 4 yıl olan mesleklerde çalışanlar 9 yıl
meslekleri ile
ilgili işlerde çalıştıklarını
Ek-3
Formu ile belgelendirdiklerinde, kalfalık belgesini almaya hak
kazandıkları dönemden sonra açılacak ilk ustalık sınavına alınırlar.
(Kanun'un Geçici 1 inci maddesinden yararlanıp doğrudan kalfalık
sınavına giren ve başarılı olarak ustalık sınavına başvuranların,
yukarıda belirtilen süreler kadar mesleği ile ilgili bir işte
çalıştığını, iş yerinden veya sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi
birinden alacakları belge ile belgelendirmeleri gerekir. 6/1/1998
tarihinden önce çıraklık eğitimi uygulama kapsamına alınan
mesleklerde, 6/1/1998 tarihinden sonrasına ait hizmetlerin sosyal
güvenlik kuruluşlarından birine primlerin yatırılmış olduğunun
belgelendirilmesi istenir. Bu durumda olanların başvurduğu ilde,
mesleğinin çıraklık eğitimi uygulama kapsamına alındığı tarih ile
6/1/1998 tarihi arasında 18 yaşını tamamladığı tarihten sonraki
hizmetleri dikkate alınır.
6/1/1998 tarihinde veya sonrası bir tarihte çıraklık eğitimi uygulama
kapsamına alınan mesleklerde, mesleğin çıraklık eğitimi uygulama
kapsamına alındığı tarihten sonrasına ait olan hizmetlerin sosyal
güvenlik kuruluşlarından birine primlerin yatırılmış olduğunun
belgelendirilmesi istenir.)
En
az 3 yıllık bir mesleki teknik eğitim veren lise ve dengi okullardan
1985-1986 öğretim yılından sonra mezun olanlar doğrudan ustalık
sınavlarına katılırlar. Önceki mezunlar doğrudan ustalık belgesi alır.
(Elektrik tesisatçılığı 2. sınıf yetki belgesi de bu kapsamda
değerlendirilir. Elektrik tesisatçılığı 1. sınıf yetki belgesi
sahiplerine doğrudan ustalık belgesi verilir. Astsubay sınıf okulları
mezunları ilgili genelge de dikkate alınarak bu kapsamda
değerlendirilir.)
Mesleğinin, ilde kanun kapsamına alındığı tarihte, iş yeri sahibi olup
fiilen usta olarak çalışanlar; Bakanlıkça duyurulan tarihlerde ilgili
merkez müdürlüğü'ne EK-4 form ile mesleğinin o ilde Kanun kapsamına
alındığı tarihte iş yeri sahibi olduğunu vergi dairesinden ve bu
meslekte fiilen usta olarak çalıştığını bağlı olduğu meslekî
kuruluştan onaylattırarak başvurduklarında kendilerine doğrudan
ustalık belgesi verilir.(Af çıktığı zaman)
Elektrik Tesisatçılığı meslek dalında ustalık belgesi alacak iş yeri
sahiplerinden ayrıca Elektrik Tesisatçılığı Kalfalık Belgesi veya en
az "Elektrik Tesisatçılığı Üçüncü Sınıf Yetki Belgesi" istenir.
*Yürürlükten kaldırılmış bulunan 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık
Kanunu'nun Geçici 4 üncü maddesi hükmüne göre ustalık belgesi almış
olanların bu belgeleri, Kanun'un Geçici 3 üncü maddesine göre geçerli
sayıldığından bunlara ayrıca iş yeri sahibi olarak aynı meslek dalında
ustalık belgesi verilmez.
Mesleğinin
çıraklık eğitimi uygulama kapsamına alındığı tarihte iş yeri sahibi
olup bu iş yerinde fiilen usta durumunda çalıştığını belgelendirmiş
olanlardan öğrenim belgesi olmayanlar, diplomalarını alıncaya kadar
geçerli olmak
üzere, "Mesleğini Devam Ettirme Belgesi" düzenlenir.
En
az 4 yıllık eğitim veren mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından
mezun olanlara, meslek lisesini bitirdikten sonra alanı ile ilgili
bölümde ön lisans eğitimi alanlara ve 4 yıllık fakülte mezunu olanlara
doğrudan işyeri açma belgesi verilir. Ön lisans eğitimi alanlardan
lise mezunu olanlar 1 yıl çalışmışlık belgelendirerek işyeri açma
belgesi alır. İşyeri açma belgesi ustalık belgesi ile aynı yetki ve
sorumluluklara sahiptir.
Bunların dışında
kalan veya yurt dışından alınmış olan belgeler
denklik işlemlerine
tabiidir.
Ustalık belgesi sahibi olan kişiler bağımsız işyeri açabilirler.
Ustalık belgesine sahip olan kişiler yanlarında çırak çalıştırabilmek
için Usta öğreticilik belgesi almak zorundadırlar.
Çalışmışlık sürelerinin hiç birine askerlik süreleri dahil edilemez.
Zorunlu sebeplerden dolayı ( Yurt dışında bulunanlar,Askerlik görevini
yapmakta olanlar,Göz altında bulunan veya mahkûm olanlar,Tam
teşekküllü bir sağlık kuruluşundan alınmış hastalık raporu
bulunanlar,Etkileri bu süreyi dolduracak kadar doğal afete maruz
kalanlar) geçici 1. madde gereği verilen sürelerde haklarını
kullanamayanlar zorunlu sebebin ortadan kalkmasından itibaren 90 gün
içinde bu haklarını kullanabilirler.2089 sayılı kanuna göre ustalık
belgesi alanları belgelerinin geçerliliği devam ettiğinden yeniden
belge düzenlenmez.
Ustalık Sınavları için Hangi Belgeler İstenir?
Ortak belgeler ;
a) Öğrenim belgesinin aslı ve örneği,
b) Nüfus cüzdanı aslı ve örneği,
c) Dört adet vesikalık fotoğraf
d)
Sağlık ve fizikî durumunun mesleğinin gerektirdiği işleri yapmaya
uygun olduğunu gösterir doktor raporu
Yukarıdaki belgelere ek olarak ;
Mesleki teknik ortaöğretim okulu mezunu, yüksek okul mezunu, fakülte
mezunu olarak doğrudan belge alacak olanlar durumlarını belirtir
dilekçe,
Mesleğin kanun
kapsamına alındığı tarihte kalfalık belgesi veya denk belgeye sahip
olup 22 yaşını doldurmuş olanlar
Ek-2
formu
(Af çıktığı zaman)
Ustalık eğitimine
katılarak çalışma süresini tamamlayanlar
Ek-3
formu
ve kalfalık belgesi,
Kalfalık belgesi
aldıktan sonra 5 yıl çalışanlar, kanun'un geçici maddesi gereği
doğrudan kalfalık sınavına katılarak belge alanlar
Ek-3
formu
,kalfalık belgesi ve sosyal güvenlik kuruluşlarının birinden alınmış
belge,
Lise sonrası ön lisans mezunlarından 1 yıllık çalışmışlık belgesi ve
sosyal güvenlik kuruluşlarından birinden bu yıla ait primleri gösterir
belge,
İşyeri sahibi olarak Elektrik tesisatçılığı meslek dalında doğrudan
ustalık belgesi alacaklardan kalfalık belgesi veya 3. sınıf yetki
belgesi ayrıca istenir.
Ustalık Sınavları Nasıl Yapılmaktadır?
Ustalık sınavına giriş belgesini alan adayların sınav için hazırlık
işlemleri bitmiş olur.
Ustalık sınavları Şubat-Haziran ve Eylül dönemlerinde yapılmaktadır.
Sınav tarihi ve listeleri sınav ayından en geç bir hafta önce
merkezimizde ilan edilir ve ayrıca sitemizde de yayınlanır.
Adayların sınavları Yazılı ve Uygulamalı olmak üzere iki bölümden
oluşur. Yazılı bölümde adaylar genel bilgi dersleri ve meslek
derslerinden sorumlu tutulur. Uygulama bölümünde ise Mesleki Uygulama
(Pratik) dersinden sorumlu tutulur.
Sınavlarda başarılı olmanın öncelikli şartı sınavlara katılmaktır.
Herhangi bir dersten sınava girmeyen aday o dersten başarısız olur ve
bir sonraki döneme kalır.
Sınavlarda 5'lik
not sistemi uygulanır. ( 0-geçersiz, 1-zayıf, 2-geçer, 3-orta, 4-iyi,
5-pekiyi)
Sınava giren adayların sonuçları tüm mesleklerin sınavlarının bitimini
takip eden 15 gün içinde merkezimizde ilan edilir ve ayrıca sitemizde
yayınlanır.
Başarısız olan adaylar bir sonraki dönem sadece başarısız oldukları
derslerden sınavlara tekrar girerler.
Adayların 12 dönem ( 4 yıl) sınavlara girme hakkı vardır. Bu süre
içerisinde sınavı kazanamayan veya sınavlara girmeyen adaylar
haklarını kaybederler. (Askerlik,hastane, hapishane vb. özür
durumlarında geçen sınav hakları bu durumu belgelendirmeleri kaydı ile
iade edilir.)
Ustalık belgesini alan adaylar Usta öğreticilik kursu için başvuruda
bulunabilirler. |
